Nóng bừng mặt người, hay còn gọi là cảm giác nóng ran đột ngột lan tỏa khắp cơ thể mà không kèm sốt, là tình trạng phổ biến khiến nhiều người lo lắng. Theo quan sát lâm sàng, đây không chỉ là phản ứng thông thường mà thường báo hiệu sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Hiểu rõ nguyên nhân khiến người nóng bừng giúp bạn nhận diện kịp thời, tránh những biến chứng tiềm ẩn. Bài viết này dựa trên chia sẻ từ Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông – đơn vị có hơn 50 năm kinh nghiệm hỗ trợ sức khỏe cộng đồng qua các bài thuốc gia truyền. Chúng ta sẽ đi sâu vào các yếu tố chính, từ thay đổi hormone đến lối sống, để bạn nắm bắt một cách rõ ràng và khoa học.
Nguyên nhân nóng bừng ở nữ giới
Người nóng bừng nhưng không sốt ở nữ thường gắn liền với sự biến động hormone, đặc biệt là estrogen – hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhiệt độ cơ thể. Khi mức estrogen giảm đột ngột, não bộ nhận tín hiệu sai lệch, kích hoạt các mạch máu giãn nở nhanh chóng, dẫn đến dòng máu dồn về da và gây cảm giác nóng ran từ ngực lan lên cổ, mặt. Đây là hiện tượng phổ biến nhất trong các giai đoạn chuyển tiếp hormone, đòi hỏi sự chú ý đặc biệt để theo dõi sức khỏe tổng thể.
Theo kinh nghiệm từ Dược Bình Đông, nơi thường tiếp nhận các trường hợp tương tự, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng thể chất mà còn tinh thần. Các biểu hiện kèm theo thường làm gián đoạn sinh hoạt hàng ngày, và việc nhận biết sớm giúp cơ thể thích nghi tốt hơn. Cụ thể, những dấu hiệu đi kèm bao gồm:
- Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt: Chu kỳ không đều, lượng máu thay đổi, thường là dấu hiệu tiền mãn kinh từ tuổi 40-50.
- Đổ mồ hôi nhiều, đặc biệt ban đêm: Gọi là “nóng bừng đêm”, kéo dài 30 giây đến 30 phút, gây tỉnh giấc và mệt mỏi kéo dài.
- Da khô nhanh sau cơn nóng: Lớp da mất độ ẩm đột ngột, dẫn đến nứt nẻ và khó chịu.
- Cảm giác ớn lạnh sau đó, kèm uể oải: Thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt, ảnh hưởng đến giấc ngủ và chất lượng cuộc sống.
Không dừng lại ở tiền mãn kinh, sự thay đổi nội tiết còn xảy ra ở tuổi dậy thì – khi hormone estrogen dao động mạnh do cơ thể phát triển – hoặc trong kỳ hành kinh, với progesterone tăng cao làm gián đoạn điều hòa nhiệt. Phụ nữ mang thai cũng dễ gặp, do progesterone dâng cao kết hợp với tăng thể tích máu, khiến hạ đồi não (trung tâm kiểm soát nhiệt độ) hoạt động bất thường. Bà Yến Nga nhấn mạnh rằng, trong Đông y, đây là biểu hiện của “âm hư sinh nội nhiệt”, nơi âm dịch cơ thể suy giảm, cần theo dõi để tránh tích tụ lâu dài.
Nguyên nhân nóng bừng ở nam giới
Dù ít gặp hơn phụ nữ, nóng bừng ở nam giới vẫn là tín hiệu đáng báo động, thường bị bỏ qua do quan niệm “đàn ông không hay gặp”. Thực tế, nguyên nhân chính xuất phát từ sự mất cân bằng hormone testosterone hoặc các vấn đề tuyến nội tiết, dẫn đến rối loạn điều hòa thân nhiệt. Cơn nóng có thể kéo dài và lặp lại, kèm theo các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng hơn, đòi hỏi kiểm tra y tế sớm.
Tại Dược Bình Đông, các trường hợp nam giới đến khám thường chia sẻ rằng tình trạng này bắt đầu âm thầm, dần ảnh hưởng đến sức khỏe sinh lý và tinh thần. Việc nhận diện nguyên nhân giúp tránh chủ quan, đặc biệt khi kèm theo các biểu hiện sau:
- Bệnh lý liên quan đến tinh hoàn: Giảm sản xuất testosterone do viêm hoặc teo tinh hoàn, gây nóng ran kèm đau tức vùng bẹn.
- Suy tuyến thượng thận: Thiếu cortisol và aldosterone, dẫn đến rối loạn điện giải và cảm giác nóng bất thường.
- Ung thư tiền liệt tuyến: Tăng PSA (prostate-specific antigen) có thể kích hoạt hormone thay đổi, kèm sụt cân không rõ lý do.
Nếu nóng bừng xảy ra thường xuyên, nam giới nên chú ý thêm các dấu hiệu như suy nhược toàn thân, đau tức tinh hoàn hoặc thay đổi tiểu tiện. Trong góc nhìn Đông y, đây có thể là “dương hư” hoặc “khí trệ”, nơi khí huyết không lưu thông, tích tụ nhiệt độc. Bà Yến Nga khuyên, dù nguyên nhân nào, việc thăm khám định kỳ là chìa khóa để phát hiện sớm, và Dược Bình Đông luôn sẵn sàng hỗ trợ qua các bài thuốc bổ thận tráng dương gia truyền, giúp cân bằng từ gốc rễ.
Các nguyên nhân khác gây nóng bừng
Ngoài yếu tố hormone giới tính, nóng bừng còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân sinh lý và môi trường, thường dễ điều chỉnh hơn nếu nhận biết kịp thời. Những yếu tố này ảnh hưởng đến hạ đồi não – “trung tâm điều khiển nhiệt” – hoặc làm tăng lưu thông máu đột ngột, gây cảm giác nóng ran mà không sốt. Chúng phổ biến ở mọi lứa tuổi, đặc biệt những người có lối sống hiện đại.
Dựa trên kinh nghiệm tiếp nhận hàng ngàn ca tại Dược Bình Đông, các nguyên nhân này thường liên quan đến thói quen hàng ngày, và việc điều chỉnh nhẹ nhàng có thể mang lại sự khác biệt lớn. Hãy cùng khám phá chi tiết qua các yếu tố chính sau:
- Thay đổi bất thường ở hạ đồi não: Vùng não này bị kích thích bởi các tín hiệu sai, thường do mệt mỏi mãn tính, dẫn đến giãn mạch đột ngột.
- Stress và căng thẳng kéo dài: Tiết hormone epinephrine và norepinephrine, tăng nhịp tim, đẩy máu lên da gây nóng ran – phổ biến ở dân văn phòng.
- Thực phẩm và đồ uống kích thích: Ớt, tiêu, gừng, tỏi, rượu bia, cà phê làm tăng capsaicin hoặc caffeine, kích hoạt thụ thể nhiệt trong cơ thể.
- Môi trường bên ngoài: Thời tiết oi bức, độ ẩm cao hoặc không gian kín gió khiến cơ thể khó tản nhiệt, đặc biệt ở người lao động nặng.
- Tác dụng phụ của thuốc: Các loại như raloxifene (loãng xương), tamoxifen (ung thư vú) hoặc tramadol (giảm đau) rối loạn thân nhiệt, gây nóng bừng tạm thời.
- Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học: Hút thuốc làm co mạch rồi giãn đột ngột; lười vận động tích tụ độc tố, tăng nhiệt nội tại.
- Thừa cân hoặc béo phì: Lớp mỡ dày cản trở tản nhiệt, kết hợp insulin kháng làm hormone rối loạn.
Những nguyên nhân này, theo Bà Yến Nga, thường là “ngoại nhân” trong Đông y, dễ khắc phục bằng cách điều hòa âm dương qua chế độ ăn thanh đạm. Ví dụ, tại Dược Bình Đông, nhiều khách hàng chia sẻ rằng việc sử dụng trà thảo dược thanh nhiệt gia truyền đã giúp giảm tần suất, dù chỉ là hỗ trợ nhận biết nguyên nhân ban đầu.
Tóm lại, nguyên nhân khiến người nóng bừng đa dạng, từ hormone đến lối sống, nhưng nhận biết sớm là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe. Nếu bạn đang gặp phải, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia để có hướng dẫn phù hợp. Dược Bình Đông cam kết đồng hành với những bài thuốc Đông y tinh túy, giúp cơ thể cân bằng tự nhiên. Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí từ đội ngũ giàu kinh nghiệm.
————
Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
—————————-
Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital
Lương y Võ Ngọc Yến Nga 